Συμφωνία ΗΠΑ - Ιράν: Οι 12 «χρυσοί» όροι του μνημονίου και το βαθύ ρήγμα στην κυβέρνηση Τραμπ

Νέες, καταιγιστικές λεπτομέρειες για το παρασκήνιο της συμφωνίας-πλαισίου ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη φέρνει στο φως της δημοσιότητας αποκαλυπτικό δημοσίευμα του ισραηλινού δικτύου Channel 12. Το προσχέδιο του μνημονίου κατανόησης, το οποίο δεσμεύει τις δύο πλευρές σε έναν εντατικό μαραθώνιο διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών με επίκεντρο το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, βασίζεται σε 12 συγκεκριμένους άξονες. Την ίδια ώρα, οι όροι αυτοί προκαλούν ισχυρούς τριγμούς και ξεκάθαρο πολιτικό ρήγμα στο εσωτερικό του αμερικανικού κυβερνητικού επιτελείου.

Οι 12 βασικοί άξονες της συμφωνίας-πλαισίου

Σύμφωνα με τα στοιχεία που διέρρευσαν, το προσχέδιο της συμφωνίας προβλέπει:

• Κατάπαυση του πυρός: Άμεση παύση των εχθροπραξιών ανάμεσα στις ΗΠΑ, το Ιράν και τους αντίστοιχους συμμάχους τους, με ρητή συμπερίληψη και του μετώπου του Λιβάνου.

• Πυρηνική δέσμευση: Το Ιράν επαναβεβαιώνει τη θέση του ότι δεν πρόκειται να αναπτύξει ούτε να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο.

• Αποθέματα ουρανίου: Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη συμφωνούν να μεταθέσουν την επίλυση του ακανθώδους ζητήματος των υπαρχόντων αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου για ένα μεταγενέστερο στάδιο.

• Μελλοντικός εμπλουτισμός: Οι δύο πλευρές θα θέσουν υπό διαπραγμάτευση το μέλλον του εμπλουτισμού ουρανίου, σε συνάρτηση με τις πραγματικές πυρηνικές ανάγκες του Ιράν.

• «Πάγωμα» προγράμματος: Κατά τη διάρκεια των 60 ημερών που θα διαρκέσουν οι συνομιλίες, η Τεχεράνη υποχρεούται να διατηρήσει το πυρηνικό της πρόγραμμα απολύτως σταθερό και αμετάβλητο.

• Στρατιωτικό και οικονομικό status quo: Οι ΗΠΑ δεσμεύονται να μην επιβάλουν νέες κυρώσεις, αλλά και να μην ενισχύσουν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις στην περιοχή όσο διαρκεί ο διάλογος.

• Άρση αποκλεισμού στο Ορμούζ: Η Ουάσιγκτον προχωρά στην άρση του ναυτικού αποκλεισμού που είχε επιβάλει στα Στενά του Ορμούζ.

• Εγγυήσεις ναυσιπλοΐας: Το Ιράν εγγυάται την ασφαλή και ελεύθερη διέλευση των εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, χωρίς καμία απολύτως χρέωση, για το διάστημα των 60 ημερών.

• Ξεπάγωμα κεφαλαίων: Η αμερικανική πλευρά θα απελευθερώσει και θα καταστήσει διαθέσιμα τα παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία, αμέσως μετά την πρακτική εφαρμογή του μνημονίου.

• Πλήρης αποχώρηση και άρση κυρώσεων: Εφόσον οι συνομιλίες καταλήξουν σε οριστική συμφωνία, οι ΗΠΑ θα αποσύρουν το σύνολο των δυνάμεών τους εντός 30 ημερών και θα άρουν οριστικά όλες τις κυρώσεις κατά του Ιράν.

• Πακέτο μαμούθ για ανοικοδόμηση: Η τελική συμφωνία θα περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός ειδικού ταμείου ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο θα διατεθεί για την ανοικοδόμηση του Ιράν.

• Εξαγωγές πετρελαίου: Οι ΗΠΑ θα παράσχουν προσωρινές εξαιρέσεις από το καθεστώς κυρώσεων, επιτρέποντας στο Ιράν να πραγματοποιεί εξαγωγές πετρελαίου κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.

«Γεράκια» εναντίον «Διαμεσολαβητών» στο περιβάλλον του Τραμπ

Οι παραπάνω όροι, ωστόσο, έχουν πυροδοτήσει έντονες εσωτερικές αντιπαραθέσεις στην Ουάσιγκτον, με κορυφαίους αξιωματούχους να εκφράζουν σοβαρές αμφιβολίες. Σύμφωνα με το ισραηλινό δημοσίευμα, ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, προειδοποίησε ανοιχτά τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, παρουσιάζοντας στοιχεία από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών που δείχνουν ότι η Τεχεράνη ενδέχεται να μην προτίθεται να τηρήσει τις δεσμεύσεις της. Στο στρατόπεδο των σκεπτικιστών («γεράκια») συντάσσονται επίσης ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο Υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, εκφράζοντας έντονες επιφυλάξεις.

Στον αντίποδα, τη συμφωνία-πλαίσιο στηρίζουν θερμά ο Αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, καθώς και οι ειδικοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ. Το κλίμα καχυποψίας πάντως εντείνεται, καθώς αμερικανικές πηγές αναφέρουν ότι οι μυστικές υπηρεσίες έχουν καταγράψει υποκλαπείσες συνομιλίες Ιρανών αξιωματούχων, οι οποίες έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τις επίσημες διαβεβαιώσεις που έδωσαν στην Ουάσιγκτον και στους διεθνείς διαμεσολαβητές.