Γιατί η Ευρώπη θερμαίνεται δύο φορές πιο γρήγορα από τον υπόλοιπο πλανήτη

Ο καύσωνας που σαρώνει την Ευρώπη εξελίσσεται σε μία από τις σοβαρότερες κρίσεις δημόσιας υγείας του φετινού καλοκαιριού, με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) να προειδοποιεί ότι οι υψηλές θερμοκρασίες ενδέχεται να έχουν προκαλέσει ήδη περισσότερους από 1.300 επιπλέον θανάτους από τις 21 Ιουνίου.

Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεέσους, τόνισε ότι η Ευρώπη είναι πλέον η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος στον κόσμο, με ρυθμό υπερδιπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Όπως επισήμανε, περίπου 150 εκατομμύρια άνθρωποι βιώνουν συνθήκες ακραίας ζέστης, ενώ οι επιπτώσεις γίνονται ήδη αισθητές σε σχολεία, δίκτυα ηλεκτροδότησης και συστήματα υγείας.

Ο «σιωπηλός δολοφόνος» των καυσώνων

Η θερμική καταπόνηση χαρακτηρίζεται από τον ΠΟΥ ως «σιωπηλός δολοφόνος», καθώς μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στον οργανισμό χωρίς πάντα να γίνονται άμεσα αντιληπτά τα συμπτώματα. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία, τα μικρά παιδιά, οι άνθρωποι με χρόνια νοσήματα και όσοι εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους αποτελούν τις πιο ευάλωτες ομάδες.

Οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι πολλοί από τους θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη μπορούν να προληφθούν μέσω έγκαιρης ενημέρωσης, προστασίας των ευάλωτων πολιτών και κατάλληλων μέτρων προσαρμογής.

Γιατί η Ευρώπη θερμαίνεται τόσο γρήγορα

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Copernicus Climate Change Service, η θερμοκρασία στην Ευρώπη αυξάνεται κατά περίπου 0,56°C ανά δεκαετία από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, όταν ο παγκόσμιος μέσος όρος ανέρχεται περίπου στους 0,27°C ανά δεκαετία.

Οι επιστήμονες αποδίδουν την ταχύτερη θέρμανση σε πολλούς παράγοντες:

• η ξηρά θερμαίνεται γρηγορότερα από τους ωκεανούς,
• η γειτνίαση με την Αρκτική, που θερμαίνεται με εξαιρετικά υψηλό ρυθμό,
• η μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, που επιτρέπει σε περισσότερη ηλιακή ακτινοβολία να φτάνει στο έδαφος,
• οι αλλαγές στα ατμοσφαιρικά μοτίβα και οι ολοένα θερμότερες θάλασσες γύρω από την ήπειρο.

Πιο συχνοί και πιο έντονοι καύσωνες

Τα κύματα καύσωνα εμφανίζονται πλέον νωρίτερα μέσα στο καλοκαίρι, διαρκούν περισσότερες ημέρες και συνοδεύονται από θερμοκρασίες που σε αρκετές περιοχές ξεπερνούν τους 40 βαθμούς Κελσίου.

Παράλληλα, οι θερμές νύχτες δυσκολεύουν την αποκατάσταση του οργανισμού, ενώ στις μεγάλες πόλεις το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας εγκλωβίζει τη ζέστη ακόμη και μετά τη δύση του ήλιου.

Πίεση σε υγεία, ενέργεια και υποδομές

Η ακραία ζέστη δοκιμάζει τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας λόγω της αυξημένης χρήσης κλιματιστικών, επηρεάζει τις μεταφορές και αυξάνει τον κίνδυνο πυρκαγιών και ξηρασίας. Παράλληλα, η γεωργική παραγωγή αντιμετωπίζει σοβαρές πιέσεις εξαιτίας της παρατεταμένης έλλειψης υγρασίας.

Το 2024 καταγράφηκε ως η θερμότερη χρονιά στην ιστορία της Ευρώπης, ενώ οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι χωρίς ουσιαστική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και μέτρα προσαρμογής, τα ακραία φαινόμενα θα γίνονται ολοένα συχνότερα και εντονότερα.

Η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί πλέον ένα μελλοντικό σενάριο, αλλά μια πραγματικότητα που επηρεάζει άμεσα τη δημόσια υγεία, την οικονομία, τις υποδομές και την καθημερινότητα εκατομμυρίων Ευρωπαίων.