Μια παρέα κάθεται γύρω από ένα τραπέζι και αντί να μιλάει, ο καθένας κοιτάζει απορροφημένος την οθόνη του κινητού του. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν γίνει η «σκιά» της καθημερινότητάς μας. Γιατί, όμως, νιώθουμε αυτή την ακατανίκητη ανάγκη να συνδεόμαστε ψηφιακά κάθε λίγα λεπτά;

Αν γυρίσουμε το «χρονορολόι» μερικές δεκαετίες πίσω, στα '80s και τα '90s, το σκηνικό ήταν τελείως διαφορετικό. Οι άνθρωποι ζούσαν μια χαρά χωρίς έξυπνα τηλέφωνα, χωρίς διαδίκτυο και χωρίς ειδοποιήσεις. Κι όμως, η ανάγκη της νεολαίας για «απόδραση» και κοινωνικοποίηση υπήρχε πάντα – απλώς τότε είχε άλλη μορφή.

Η αναλογική «κοινωνική δικτύωση» των 80s και 90s:
Τα ουφάδικα ή αλλιώς γνωστά ως φλιμπεράκια

Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας: η ανάγκη των νέων να «κολλάνε» με κάτι και να ξοδεύουν ώρες μακριά από τα μαθήματα δεν γεννήθηκε με το Facebook.


Στη ροκ και ποπ εποχή των περασμένων δεκαετιών, το απόλυτο σημείο συνάντησης και η μεγάλη «εξάρτηση» της εποχής ήταν τα φλιμπεράκια και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια.

Στα θρυλικά «ουφάδικα» της γειτονιάς, η νεολαία ξημεροβραδιαζόταν πάνω από μια οθόνη ή ένα τραπέζι με ελατήρια και λαμπάκια. Εκεί γινόταν η πραγματική κοινωνικοποίηση:

Ο ανταγωνισμός του high score: Το να γράψεις τα τρία αρχικά σου στην κορυφή της πίστας του Pac-Man ή του Street Fighter ήταν το αντίστοιχο σημερινό «viral» βίντεο.


Η φυσική παρουσία: Για να παίξεις ή να δεις τους φίλους σου, έπρεπε να βγεις από το σπίτι, να περπατήσεις και να βρεθείς στον ίδιο χώρο μαζί τους.


Το οικονομικό όριο: Η διασκέδαση τελείωνε όταν σώζονταν τα κέρματα (τα εικοσάρικα και τα πενηντάρικα).

Όταν τα φώτα των μαγαζιών αυτών έσβηναν, οι άνθρωποι επέστρεφαν στην κανονική ζωή. Η επικοινωνία γινόταν από το σταθερό τηλέφωνο (με το καλώδιο να φτάνει μέχρι το δωμάτιο για ιδιωτικότητα) ή με ένα απλό χτύπημα του κουδουνιού.
Γιατί «μετακομίσαμε» στα social media;

Αν τότε ζούσαμε μια χαρά, τι άλλαξε και σήμερα το ψηφιακό μας αποτύπωμα έγινε απαραίτητο; Η απάντηση κρύβεται στην ψυχολογία και τον εξελιγμένο σχεδιασμό των εφαρμογών.

1. Η παγίδα της ντοπαμίνης

Κάθε «like», κάθε καρδούλα και κάθε θετικό σχόλιο λειτουργεί στον εγκέφαλο σαν ένα μικρό βραβείο. Οι πλατφόρμες είναι σχεδιασμένες με τη λογική των τυχερών παιχνιδιών (κουλοχέρηδες): τραβάς την οθόνη προς τα κάτω για ανανέωση (scroll) και περιμένεις να δεις αν κέρδισες μια νέα πληροφορία ή μια αντίδραση.

2. Ο φόβος της απομόνωσης (FOMO)

Το Fear of Missing Out (ο φόβος ότι μένεις εκτός εξελίξεων) αναγκάζει τους χρήστες να ελέγχουν συνεχώς τα προφίλ τους. Αν δεν είσαι online, νιώθεις ότι χάνεις το αστείο της ημέρας, την είδηση της στιγμής ή τα νέα της παρέας σου.

3. Η ανάγκη για εύκολη επιβεβαίωση

Στα '80-90s, για να εισπράξεις τον θαυμασμό έπρεπε να κάνεις κάτι χειροπιαστό – να είσαι καλός στην μπάλα, στο φλιμπεράκι ή στο σχολείο. Σήμερα, η επιβεβαίωση έρχεται με μια ωραία φιλτραρισμένη φωτογραφία από την άνεση του καναπέ σου.

Αναζητώντας την ισορροπία

Η τεχνολογία δεν είναι ο εχθρός, ούτε η νοσταλγία πρέπει να μας τυφλώνει. Η νεολαία πάντα έβρισκε και πάντα θα βρίσκει τρόπους να δημιουργεί τις δικές της «φούσκες» διασκέδασης.

Η διαφορά είναι ότι στα χρόνια των arcades η διασκέδαση είχε τέλος και απαιτούσε ανθρώπινη επαφή. Σήμερα, η πρόκληση είναι να μπορούμε να πατάμε το "log out" μόνοι μας, θυμούμενοι ότι η πραγματική ζωή συνεχίζει να εξελίσσεται έξω από το κάδρο μιας οθόνης.