Η 11η Ιουνίου του 1962 έχει καταγραφεί στην παγκόσμια ιστορία ως η ημέρα που καταρρίφθηκε ο μύθος του «απόρθητου». Τρεις κρατούμενοι κατάφεραν να αποδράσουν από το Ομοσπονδιακό Σωφρονιστήριο του Αλκατράζ, τη διαβόητη φυλακή υψίστης ασφάλειας που έμεινε γνωστή ως «Βράχος».

Το σωφρονιστικό συγκρότημα λειτούργησε από τις 11 Αυγούστου 1934 έως τις 21 Μαρτίου 1963 πάνω σε ένα απομονωμένο νησί, περίπου δύο χιλιόμετρα μακριά από τις ακτές του Σαν Φρανσίσκο. Η γεωγραφική του θέση, σε συνδυασμό με τα παγωμένα, ορμητικά ρεύματα του κόλπου και τα δρακόντεια μέτρα ασφαλείας, το καθιστούσαν την πιο σκληρή φυλακή των ΗΠΑ.

Στα 29 χρόνια της λειτουργίας του, το Αλκατράζ φιλοξένησε συνολικά 1.576 βαρυποινίτες. Στο διάστημα αυτό σημειώθηκαν 14 απόπειρες απόδρασης από 36 κρατουμένους. Η συντριπτική πλειοψηφία απέτυχε: 23 συνελήφθησαν, 6 έπεσαν νεκροί από πυρά φρουρών, 4 πνίγηκαν, ενώ 3 καταγράφηκαν επίσημα ως δραπέτες, αν και οι αρχές εικάζουν ότι έχασαν τη ζωή τους στα παγωμένα νερά.

Το ιδιοφυές σχέδιο: Κουτάλια, ακορντεόν και μια ηλεκτρική σκούπα

Η μοναδική επιτυχημένη διαφυγή από τον «Βράχο» οργανώθηκε από τον Φρανκ Μόρις και τα αδέλφια Τζον και Κλάρενς Άγκλιν. Μαζί τους ήταν και ο Άλαν Γουέστ, ο οποίος όμως στάθηκε άτυχος την κρίσιμη στιγμή.

Επί έξι μήνες, οι τέσσερις άνδρες έσκαβαν μεθοδικά τις διόδους εξαερισμού των κελιών τους. Χρησιμοποίησαν λεπίδες πριονιού, μεταλλικά κουτάλια από το εστιατόριο και ένα αυτοσχέδιο ηλεκτρικό τρυπάνι, το οποίο κατασκεύασαν από το μοτέρ μιας παλιάς ηλεκτρικής σκούπας. Για να μην γίνουν αντιληπτοί, έκρυβαν τις τρύπες με ψεύτικους τοίχους από χαρτόνι που είχαν βάψει στα χρώματα του κελιού, ενώ ο Μόρις κάλυπτε τον θόρυβο των εργασιών παίζοντας το ακορντεόν του.

Μόλις οι τρύπες μεγάλωσαν αρκετά, οι κρατούμενοι απέκτησαν νυχτερινή πρόσβαση στον κενό χώρο πίσω από τα κελιά τους. Εκεί, χρησιμοποιώντας περίπου 50 κλεμμένα αδιάβροχα, έραψαν με το χέρι σωσίβια και μια λαστιχένια σχεδία, τη σφράγιση της οποίας πέτυχαν με τη θερμότητα των σωλήνων ατμού. Τα κουπιά κατασκευάστηκαν από κομμάτια ξύλου και βίδες.

Παράλληλα, δημιούργησαν ομοιώματα ανθρώπινων κεφαλιών από ένα μείγμα σαπουνιού, οδοντόκρεμας, τσιμέντου και χαρτιού τουαλέτας. Τους έδωσαν ρεαλιστική όψη χρησιμοποιώντας χρώματα από το εργαστήριο συντήρησης και αληθινές τρίχες που είχαν μαζέψει κρυφά από το κουρείο της φυλακής.

Η νύχτα της μεγάλης φυγής

Το βράδυ της 11ης Ιουνίου 1962, η επιχείρηση τέθηκε σε εφαρμογή. Οι δραπέτες τοποθέτησαν τα ψεύτικα κεφάλια στα μαξιλάρια τους και έβαλαν πετσέτες κάτω από τις κουβέρτες, κάνοντας τους φρουρούς να πιστεύουν ότι κοιμόντουσαν.

Βγήκαν από τα κελιά τους, σκαρφάλωσαν στο φρεάτιο εξαερισμού και βγήκαν στην οροφή. Κατά τη διάρκεια της εξόδου, ο ανεμιστήρας του εξαερισμού έσπασε προκαλώντας έναν δυνατό θόρυβο. Αν και οι φύλακες τον άκουσαν, δεν έδωσαν σημασία καθώς δεν υπήρξε συνέχεια.

Οι τρεις άνδρες (καθώς ο Άλαν Γουέστ δεν κατάφερε να βγάλει εγκαίρως το κάλυμμα της δικής του τρύπας και αναγκάστηκε να μείνει πίσω) κατέβηκαν από έναν τοίχο ύψους 15 μέτρων. Στη συνέχεια, υπερπήδησαν το συρματόπλεγμα της βορειοανατολικής ακτής, σε ένα «τυφλό» σημείο για τους προβολείς και τους πύργους ελέγχου. Λίγο μετά τις 22:00, επιβιβάστηκαν στην αυτοσχέδια σχεδία με προορισμό το Angel Island, που βρισκόταν δύο μίλια βορειότερα, και χάθηκαν στο σκοτάδι.

Το πρωινό ξύπνημα και το τέλος του Αλκατράζ

Η απόδραση αποκαλύφθηκε το επόμενο πρωί, στις 12 Ιουνίου, κατά την πρωινή καταμέτρηση των κρατουμένων, καθώς τα ομοιώματα είχαν λειτουργήσει υποδειγματικά καθ' όλη τη διάρκεια της νύχτας. Αμέσως σήμανε συναγερμός και ξεκίνησε ένα τεράστιο ανθρωποκυνηγητό με τη συμμετοχή περισσότερων από 100 ένοπλων αστυνομικών και στρατιωτικών.

Ο Άλαν Γουέστ, που παρέμεινε στο κελί του, συνεργάστηκε πλήρως με τις αρχές, αποκαλύπτοντας όλες τις λεπτομέρειες του σχεδίου, και δεν αντιμετώπισε επιπλέον κατηγορίες.

Οι Μόρις και Άγκλιν δεν εντοπίστηκαν ποτέ. Το FBI έκλεισε επίσημα τον φάκελο της υπόθεσης 17 χρόνια αργότερα, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι οι δραπέτες πιθανότατα πνίγηκαν στον κόλπο του Σαν Φρανσίσκο.

Το περιστατικό αυτό αποτέλεσε το τελειωτικό χτύπημα για τη λειτουργία του σωφρονιστικού ιδρύματος. Με το κόστος συντήρησης να έχει ήδη εκτοξευθεί, καθιστώντας το Αλκατράζ την πιο δαπανηρή φυλακή των ΗΠΑ, ο «Βράχος» έκλεισε οριστικά τις πόρτες του στις 21 Μαρτίου 1963.

Από τη λογοτεχνία στο Χόλιγουντ και τον τουρισμό

Η απίστευτη αυτή ιστορία μετατράπηκε γρήγορα σε εκδοτική επιτυχία το 1963 μέσα από το βιβλίο του Τζ. Κάμπελ Μπρους. Το 1979, το βιβλίο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο με την εμβληματική ταινία δράσης «Η Απόδραση από το Αλκατράζ» (Escape from Alcatraz), με πρωταγωνιστή τον Κλιντ Ίστγουντ στον ρόλο του Φρανκ Μόρις.

Σήμερα, ο «Βράχος» έχει μετατραπεί σε δημόσιο μουσείο. Αποτελεί ένα από τα πιο δημοφιλή τουριστικά αξιοθέατα του Σαν Φρανσίσκο, προσελκύοντας περίπου 1.500.000 επισκέπτες κάθε χρόνο, που θέλουν να δουν από κοντά τα κελιά και τις τρύπες από όπου ξεκίνησε η πιο διάσημη απόδραση του κόσμου.